Неколку основни Linux наредби
За сите оние кои што имаат чуство дека се изгубени кога ќе се најдат во Linux конзолата, се потрудивме да преведеме еден документ со неколку основни наредби. Сигурно ќе ви се најдат во секојдневната употреба на вашиот Linux. Бујрум за сите тазе линуксаши.
pwd
(Print Working Directory) наредбата ви покажува во кој директориум се
наоѓате моментално. Значи се наоѓаме во /root директориумот
# pwd
/root
whoami
(Koј сум јас?) наредбата го печати на екран вашето корисничко име под
кое сте најавени. Моментално сме најавени како root.
# whoami
root
cd
(Change Directory) наредбата служи за менување на активните директориуми.
Со следново го активираме директориумот корен (на највисоко ниво) во хиерархијата.
(Root директориум)
# cd /
ls
наредбата ги листа сите датотеки во тековниот директориум. Исто како наредбата
dir во DOS.
# ls
C bin boot dev etc home lib lost+found mnt opt proc root sbin tmp usr var
Го активираме mnt директориумот
# cd mnt
Тука се наоѓаат две датотеки
# ls
cdrom floppy
".." го претставува директориумот над тековниот
во хиерархијата (анг. parent directory) т.е. за еден директориум над тековниот.
Во овој случај cd .. не враќа во / директориумот.
# cd ..
-al
опцијата ни дава повеќе информации за датотеките и директориумите (тип,
големина, сопственик, време на последната измена, пермисии). Со следната
наредба прикажани се повеќе информации за датотеките и директориумите во
"/" директориумот.
# ls -al
total 239
drwxr-xr-x 19 root root 4096 Dec 23 22:29 .
drwxr-xr-x 19 root root 4096 Dec 23 22:29 ..
-rw------- 1 root root 60 Nov 29 23:01 .bash_history
drwxr-xr-x 21 root root 8192 Dec 31 1969 C
drwxr-xr-x 2 root root 4096 Nov 30 00:13 bin
drwxr-xr-x 3 root root 1024 Dec 23 22:12 boot
drwxr-xr-x 11 root root 98304 Dec 23 22:13 dev
drwxr-xr-x 37 root root 4096 Dec 23 22:13 etc
drwxr-xr-x 7 root root 1024 Oct 28 22:29 home
drwxr-xr-x 4 root root 4096 Oct 21 10:18 lib
drwxr-xr-x 2 root root 16384 Oct 21 10:14 lost+found
drwxr-xr-x 4 root root 4096 Dec 23 22:30 mnt
drwxr-xr-x 2 root root 4096 Aug 23 1999 opt
dr-xr-xr-x 70 root root 0 Dec 23 16:12 proc
drwxr-x--- 28 root root 61440 Dec 23 22:35 root
drwxr-xr-x 2 root root 4096 Oct 21 10:35 sbin
drwxrwxrwt 10 root root 4096 Dec 23 22:31 tmp
drwxr-xr-x 20 root root 4096 Oct 27 19:06 usr
drwxr-xr-x 21 root root 1024 Oct 28 19:45 var
drwxr-xr-x 6 root root 4096 Nov 29 22:44 www
Пота да се вратиме назад во /mnt директориумот
# cd /mnt
touch
наредбата, меѓу другото може да креира празна датотека. Ја креираме primer.txt
датотеката:
# touch primer.txt
Потоа поверуваме дали сме успеале:
# ls
cdrom floppy primer.txt
cp
(Copy) наредбата врши копирање на една датотека во друга . Да направиме
копија од primer.txt:
# cp primer.txt primer2.txt
Сега ја имаме и новостворената датотека primer2.txt
# ls
cdrom floppy primer.txt primer2.txt
rm
(Remove) наредбата брише датотека. Да ја избришеме primer2.txt датотеката:
# rm primer2.txt
rm: remove `primer2.txt'? y
Да провериме дали успешно сме ја одстраниле:
# ls
cdrom floppy primer.txt
mkdir
(Make Directory) наредбата креира нов директориум. Да креираме директориум
под името "dir"
# mkdir dir
Проверка дали постои:
# ls
cdrom dir floppy primer.txt
rmdir
наредбата соодветно брише директориум. Го отстрануваме директориумот "dir"
од претходниот пример:
# rmdir dir
Mала проверка дали е успешна операцијата:
# ls
cdrom floppy primer.txt
Повторно го креираме:
# mkdir dir
mv
наредбата преместува една датотека од едно место на друго. Да ја преместиме
"primer.txt" датотеката од /mnt директориумот во /mnt/dir
# mv primer.txt dir/
Сега веќе ја нема во /mnt
# ls
cdrom dir floppy
Го менуваме активниот директориум:
# cd dir
Сега "primer.txt" е во dir директориумот
# ls
primer.txt
Се враќаме за еден директориум погоре во хиерархијат
т.е. во /mnt директориумот
# cd ..
Еве не назад:
# ls
cdrom dir floppy
Пробуваме да го избришеме dir директориумот, но
добиваме грешка. Причината е што rmdir наредбата работи само ако директориумот
е празен:
# rmdir dir
rmdir: dir: Directory not empty
-rf
опцијата на rm наредбата го бише соодветниот директориум и кога во истиот
постојат други датотеки:
# rm -rf dir
ВНИМАВАЈТЕ !!! rm -rf наредбата не ве предупредува
за ништо, можете дури и да го избришете целиот / директориум. Употребувајте
ја со внимание. Потврдуваме дека го нема dir директориумот:
# ls
cdrom floppy
date
наредбата ви го прикажува моменталното време:
# date
Sat Dec 23 22:40:48 CST 2000
Повторно го креираме dir директориумот и во него
ставаме 5 датотеки:
# mkdir dir
# cd dir
# touch file file1 file2 file3 file4
Проверуваме дека сме успеале:
# ls
file file1 file2 file3 file4
Се враќаме во /mnt директориумот
# cd ..
# ls
cdrom dir floppy
tar
(Tape Archive) наредбата со -c (create), -z (компресирај со gzip програмот)
и -f (file) опцијата прави backup на директориумот, го компресира и пакува
во датотетка. Опцијата
-v (verbose) ни го прикажува напредокот. Ова
ќе го направиме со dir директориумот :
# tar -cvzf dir.tar.gz dir
dir/
dir/file
dir/file1
dir/file2
dir/file3
dir/file4
Сега имаме уште една датотека под името "dir.tar.gz":
# ls
cdrom dir dir.tar.gz floppy
Го бришеме dir директориумот:
# rm -rf dir
# ls
cdrom dir.tar.gz floppy
-x
(extract) опцијата има спротивен ефект од -c опцијата. Да ја отпакуваме
dir.tar.gz датотеката:
# tar -xvzf dir.tar.gz
Kако што се приметува, прикажан е и напредокот:
dir/
dir/file
dir/file1
dir/file2
dir/file3
dir/file4
Повторно го имаме dir директориумот:
# ls
cdrom dir dir.tar.gz floppy
*
e таканаречениот "wild card". Следнава наредба ќе ги избрише сите директориуми
и датотеки во тековниот директориум што почнуваат со dir:
# rm -rf dir*
Со ова ги избришавме dir директориумот и dir.tar.gz
датотеката:
# ls
cdrom floppy
cd
наредбата без параметар, не враќа во home директориумот. Бидејќи сме најавени
како root корисник, ќе не врати во /root
# cd
mount
служи за користење на CD ROM-от, Дискетни единици и останати периферни уреди
за складирање податоци. Пред да почнеме со користењето на дискетната единица,
мора логички да ја закачиме. Овој процес се нарекува "маунтирање" (анг. mounting,
за жал немаме соодветен македонски збор). Значи мора да ја маунтираме дискетната
единица. /dev/fd0 е ознака за дискетната единица. Ја маунтираме дискетната
единица на /mnt/floppy директориумот (може кој било друг празен директориум).
# mount /dev/fd0 /mnt/floppy/
Кога ќе работиме со тој директориум ги имаме сите
датотеки од дискот кој е моментално во дискетната единица.
# cd /mnt/floppy
# ls
readme.txt cpqm.cat cpqmhgy.cat csacpl.cp_ dpal.vx_ hcfapi.dl_ hcfcsa32.dl_
cpqb0ff.cty cpqm.inf cpqmhgy.inf disk.id hc.exe hcfcsa.dl_ hcfpnp.vx_
umount
има спротивен ефект од mount наредбата. Одкога ќе завршиме со работа со
дискетата, пред да ја извадиме од дискетната единица ја користиме umount
наредбата:
# umount /dev/fd0
Ах, добивме грешка, ова е затоа што не може да
се одкачи (unmount) уред, додека се работи во директориумот на кој е маунтиран.
umount: /mnt/floppy: device is busy
Излегуваме од директориумот и го umount-раме:
# cd
# umount /dev/fd0
Сега веќе нема ништо во /mnt/floppy:
# cd /mnt/floppy
# ls
Mount наредбата, без никакви опции, ни кажува кои
се уреди се закачени во системот:
# mount
/dev/hda9 on / type ext2 (rw)
none on /proc type proc (rw)
usbdevfs on /proc/bus/usb type usbdevfs (rw)
/dev/hda1 on /boot type ext2 (rw)
/dev/hda6 on /home type ext2 (rw)
/dev/hda8 on /tmp type ext2 (rw)
/dev/hda5 on /usr type ext2 (rw)
/dev/hda7 on /var type ext2 (rw)
none on /dev/pts type devpts (rw,gid=5,mode=620)
/dev/hda4 on /C type vfat (rw)
Да пробаме да го маунтираме CD ROM-от:
# mount /dev/hdb /mnt/cdrom
Добиваме грешка бидејќи /dev/hdb не постои.
mount: /dev/hdb is not a valid block device
CD ROM-от e пријавен под hdc
# mount /dev/hdc /mnt/cdrom
mount: block device /dev/hdc is write-protected, mounting read-only
# cd /mnt/cdrom
# ls
COPYING.TXT ChangeLog INSTALL Linux README.SOURCE RELNOTES
COPYINGLIB.TXT Changelog.txt INSTALL.TXT README README.TXT RELNOTES.TXT
# cd
# umount /dev/hdc
eject
наредбата го исфрла цд-то надвор, т.е. го отвара ЦД-РОМ-от:
# eject
Продолжуваме во /home директориумот:
# cd /home
Овој директориум ги содржи директориумите на сите
корисници:
# ls
courier goran lost+found mysql netsaint
useradd
наредбата додава нов корисник во вашиот Линукс систем:
# useradd test
Сега постои и директориум за новиот корисник:
# ls
courier goran lost+found mysql netsaint test
Поставуваме нова лозинка за test корисникот:
# passwd test
Changing password for user test
New UNIX password:
BAD PASSWORD: it is too short
Retype new UNIX password:
passwd: all authentication tokens updated successfully
su
(Switch User) наредбата служи за промена на активниот (пренајавување) корисник.
Доколку од root се пренајавуваме како било кој друг корисник, не ви треба
лозинка.. Доколку од обичен корисник пренајаувате во root или едноставно
го менуваме корисникот, лозинката е неминовна. Се пренајавуваме како test
корисникот.
# su test
$ знакот значи дека сме обичен корисник. Преминуваме
во сопствениот (home) директориумот на корисникот, т.е. во /home/test
$ cd
$ ls
Desktop
Го враќаме активниот корисник во root.
$ exit
exit
--help
ни дава повеќе информации за наредбите:
# mkdir --help
Usage: mkdir [OPTION] DIRECTORY...
Create the DIRECTORY(ies), if they do not already exist.
-m, --mode=MODE set permission mode (as in chmod), not rwxrwxrwx - umask
-p, --parents no error if existing, make parent directories as needed
-v, --verbose print a message for each created directory
--help display this help and exit
--version output version information and exit
Report bugs to.
whereis
наредбата ни ја дава локацијата на приложениот параметар во системот:
# whereis rmdir
rmdir: /bin/rmdir
find
наредбата исто така ни помага да најдеме датотеки или директориуми:
# find / -name "cdrecord" -print
/usr/bin/cdrecord
locate
наредбата ја врши истата работа, со тоа што прво мораме да створиме база
на податоци за пребарување со updatedb наредбата:
# updatedb
# locate finger
/usr/bin/finger
/usr/bin/kfinger
/usr/sbin/safe_finger
ifconfig
наредбата ни ги прикажува конфигурациите на мрежните интерфејси. Овде ги
гледаме loopback (127.0.0.1) и eth0 (ethernet card) со адреса: 192.168.4.1
# ifconfig
eth0 Link encap:Ethernet HWaddr 00:20:78:11:BA:7B
inet addr:192.168.4.1 Bcast:192.168.4.255 Mask:255.255.255.0
UP BROADCAST RUNNING MULTICAST MTU:1500 Metric:1
RX packets:44 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
TX packets:46 errors:1 dropped:0 overruns:1 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:100
Interrupt:11 Base address:0xc000
lo Link encap:Local Loopback
inet addr:127.0.0.1 Mask:255.0.0.0
UP LOOPBACK RUNNING MTU:3924 Metric:1
RX packets:258 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
TX packets:258 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:0
route
наредбата ни ги прикажува табелите за рутирање:
Imamo route do naseg loopback-a, nase mreze (192.168.4.0) i gateway-a (www.yulinux.com)
# route
Kernel IP routing table
Destination Gateway Genmask Flags Metric Ref Use Iface
192.168.4.0 * 255.255.255.0 U 0 0 0 eth0
127.0.0.0 * 255.0.0.0 U 0 0 0 lo
default www.yulinux.com 0.0.0.0 UG 0 0 0 eth0
ping
наредбата шраќа ICMP пакети до друга машина и најчесто се користи за тестирање
на мрежната врска со адресата која ја пингаме.
# ping www.yulinux.com
PING www.yulinux.com (192.168.4.2) from 192.168.4.1 : 56(84) bytes of data.
64 bytes from www.yulinux.com (192.168.4.2): icmp_seq=0 ttl=255 time=480 usec
64 bytes from www.yulinux.com (192.168.4.2): icmp_seq=1 ttl=255 time=263 usec
64 bytes from www.yulinux.com (192.168.4.2): icmp_seq=2 ttl=255 time=233 usec
--- www.yulinux.com ping statistics ---
3 packets transmitted, 3 packets received, 0% packet loss
round-trip min/avg/max/mdev = 0.233/0.325/0.480/0.111 ms
# ping yahoo.com
PING yahoo.com (216.115.108.245) from 192.168.4.1 : 56(84) bytes of data.
64 bytes from img5.yahoo.com (216.115.108.245): icmp_seq=0 ttl=243 time=93.407 msec
64 bytes from img5.yahoo.com (216.115.108.245): icmp_seq=1 ttl=243 time=85.861 msec
64 bytes from img5.yahoo.com (216.115.108.245): icmp_seq=2 ttl=243 time=90.844 msec
--- yahoo.com ping statistics ---
3 packets transmitted, 3 packets received, 0% packet loss
round-trip min/avg/max/mdev = 85.861/90.037/93.407/3.142 ms
Го исклучуваме eth0 интерфејсот:
# ifconfig eth0 down
Проверка дали сеуште постои:
# ifconfig
lo Link encap:Local Loopback
inet addr:127.0.0.1 Mask:255.0.0.0
UP LOOPBACK RUNNING MTU:3924 Metric:1
RX packets:266 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
TX packets:266 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:0
Го конфигурираме со нова адреса, 192.168.4.1:
# ifconfig eth0 up 192.168.4.1
# ifconfig
eth0 Link encap:Ethernet HWaddr 00:20:78:11:BA:7B
inet addr:192.168.4.1 Bcast:192.168.4.255 Mask:255.255.255.0
UP BROADCAST RUNNING MULTICAST MTU:1500 Metric:1
RX packets:55 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
TX packets:57 errors:1 dropped:0 overruns:1 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:100
Interrupt:11 Base address:0xc000
lo Link encap:Local Loopback
inet addr:127.0.0.1 Mask:255.0.0.0
UP LOOPBACK RUNNING MTU:3924 Metric:1
RX packets:266 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
TX packets:266 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
collisions:0 txqueuelen:0
# route
Kernel IP routing table
Destination Gateway Genmask Flags Metric Ref Use Iface
192.168.4.0 * 255.255.255.0 U 0 0 0 eth0
127.0.0.0 * 255.0.0.0 U 0 0 0 lo
Пробуваме да го пингнеме yahoo.com но нема одговор
поради тоа што мрежниот интерфејс нема gateway, преку кој ќе има пристап
го глобалната интернет мрежа.
# ping yahoo.com
ping: unknown host yahoo.com
Ја додаваме адресата на gateway-от во рутинг табелата,
како предефиниран gateway
:
# route add default gw 192.168.4.2
# route
Kernel IP routing table
Destination Gateway Genmask Flags Metric Ref Use Iface
192.168.4.0 * 255.255.255.0 U 0 0 0 eth0
127.0.0.0 * 255.0.0.0 U 0 0 0 lo
default www.yulinux.com 0.0.0.0 UG 0 0 0 eth0
# ping yahoo.com
PING yahoo.com (216.115.108.245) from 192.168.4.1 : 56(84) bytes of data.
64 bytes from img5.yahoo.com (216.115.108.245): icmp_seq=0 ttl=243 time=84.158 msec
64 bytes from img5.yahoo.com (216.115.108.245): icmp_seq=1 ttl=243 time=92.753 msec
64 bytes from img5.yahoo.com (216.115.108.245): icmp_seq=2 ttl=243 time=85.410 msec
--- yahoo.com ping statistics ---
3 packets transmitted, 3 packets received, 0% packet loss
round-trip min/avg/max/mdev = 84.158/87.440/92.753/3.798 ms
nslookup
наредбата праќа DNS побарување до нашиот DNS сервер за бројчаната IP адреса
на некој сервер:
# nslookup www.yulinux.com
Server: dns.chi.telocity.com
Address: 216.227.0.68
Name: yulinux.com
Address: 64.194.130.9
Aliases: www.yulinux.com
# nslookup www.net.yu
Server: dns.chi.telocity.com
Address: 216.227.0.68
Name: www.net.yu
Address: 213.240.31.130
cal
наредбата ни прикажува календар за овој месец:
# cal
December 2000
Su Mo Tu We Th Fr Sa
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
Aко на пример ни треба март 1976:
# cal 3 1976
March 1976
Su Mo Tu We Th Fr Sa
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
>
симболот, вриши пренасочување на излезот од програмите. На пример излезот
од cal, од екран ќе го пренасочиме во датотеката jan2001.txt
# cal 1 2001 > jan2001.txt
cat
наредбата ја прикажува содржината на текстуалните датотеки.
# cat jan2001.txt
January 2001
Su Mo Tu We Th Fr Sa
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
-----------------------------------------
Оригиналниот документ може да го најдете на:
http://www.yulinux.com/index.php?main=osnkom.php
Превод: Ристе Пејов
е-маил: richie@freemail.org.mk
-----------------------------------------
- Најавете се за да испраќате коментари
- Најавете се за да испраќате коментари
